گروه فرهنگی «سراج24»: 1400 سال از واقعه عاشورا می گذرد واقعه ای که تا به امروز زنده مانده و آزادگان و حقیقت جویان بسیاری را در دل تاریخ به راه حق و حقیقت رهنمود ساخته است. یکی از جلوه های بزرگ بعد از نهضت عاشورا که همواره سبب زنده ماندن این قیام با هدف والای الهی آن شده است راهپیمایی عظیم اربعین است که توجه همه جهانیان را به اهمیت آن با توجه به حضور میلیونی مسلمانان در آن جلب می کند.
در همین خصوص با حجت الاسلام «داوود مهدوی زادگان»، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی مطالعات فرهنگی کشور گفتگویی داشته ایم.
* جنس عزت امام حسین(ع) و یارانش از چه جنسی بود؟ (اشاره به ریشه های قرآنی و روایی)
جنس عزت امام حسین (ع) از عزت خداوند بوده است در اساس عزتی جز عزت خداوند وجود ندارد. خداوند می فرمایند اگر عزتی در دنیا باشد همه اش از آن خداوند است و حتی روایت داریم خداوند همه چیز مؤمنین را واگذار می کند الا یک چیز و آن عزت است یعنی عزت مؤمن دست خود خدا است و خداوند اجازه نمی دهد عزت مؤمن با ندانم کاری از بین برود. بنابر این اگر بخواهیم جنس عزیز بودن امام حسین (ع) را بیان کنیم همان جنس عزت و عزیز بودن خداوند است.
*آرمانگرایی و آرمانخواهی امام حسین(ع) واقع بینانه بود یا غیر واقع بینانه؟
آرمانگرایی را اگر به معنای آنچه که تحقق نمی یابد معنا بکنیم لذا همین که تحقق ناپذیر است در نتیجه غیر واقعی به نظر می آید؛ بعضی ها این گونه تصور می کنند که چون آرمانگرایی را یک امر مجهول می دانند پس آرمانگرایی تحقق پذیر نیست. اما زمانی آرمانگرایی تحقق پذیر و وعده الهی بدانیم واقع گرایانه خواهد بود. به طور کلی بستگی دارد که ما آرمان را از چه کسی میگیریم؛ آن کسی که وعده آرمان به ما می دهد چه کسی است؟ آیا یک انسان معمولی وعده تحقق آن را به ما می دهد یا یک وجود متعالی و هستی بخش این وعده را می دهد.
ایدلوژی های امروزی معمولا مبتنی بر آرمان هایی است که خود سازندگان آن هم خودشان هم امیدی به تحقق آن ندارند اما آرمانگرایی امام حسین (ع) یک آرمانگرایی الهی است بنابر این واقع بینانه است؛ در مقابل وعده ای که شیطان می دهد غیر واقعه گرایانه است و هیچ وقت تحقق نخواهد یافت.
* سرمنشأ امید در واقعه عاشورا و در سپاه اباعبدالله(ع) از کجا نشأت می گیرد؟
این امید از هدفی که در سپاه اباعبدالله (ع) وجود داشت منشا می گیرد چنانچه هدف هم می تواند امید بخش باشد هم می تواند امید بخش نباشد. زمانی شما از رسیدن به یک هدف نا امید هستید و ممکن است مسیری که شما انتخاب می کنید به شما امید یا نا امیدی بدهد گاهی وقت ها هم خود هدف به انسان امید می دهد یعنی شما ممکن است عالی ترین هدف را داشته باشید اما عده و عوده زیادی نداشته باشید اما هدف والا و الهی به فرد امید می دهد و گاهی یک هدف آن قدر پست می شود که هر چقدر هم افراد داشته باشید امید خود را از دست می دهید.
از این منظر آنچه در واقعه کربلا یاران امام حسین(ع) را برای مقابله با سپاه یزید امیدوار می کند در واقع همان هدف والایی است که امام حسین(ع) در انتخاب این مسیر داشتند و همین هدف والا باعث می شود که امید در کاروان امام حسین (ع) موج بزند ،یاران امام حسین(ع) می دانستند که چه پیروز شوند و چه در این راه به شهادت برسند مقرب درگاه خداوند خواهند شد.
زمانی که یک فرد به هدف خود اینگونه نگاه می کند هیچ گاه ناامید نمی شود حتی اگر تنها بماند باز هم امید دارد و هیچ نشانی از شکست و نا امیدی در وجودش نیست. اما زمانی که هدف پست باشد شما نمی توانید امید داشته باشید باید کلی هزینه کنید اما میان راه خیلی ها باز خواهند گشت و این راه تن نخواهد داد چون آن هدف پست و حقیر است و باعث ناامیدی می شود. اما آرمان حسینی موید تایید الهی است امام حسین (ع) و آرمان الهی آن حضرت برای نهضت عاشورا بود.
* پیام قیام کربلا چیست که می تواند محور اتحاد و اجتماع انسانها باشد؟
یک امر کلی که می توان در این قضیه عنوان کرد این است که واقعه کربلا در ظاهر یک جنگ اتفاق افتاده میان دو لشکر که یک طرف آن غالب و طرف دیگر به ظاهر مغلوب بوده است، نیست. شاید به واقع ابن سعد کاروان اسرا را به آن شکل حرکت می دهد شهر به شهر می برد تا به شام می رسد و مقصودش این است که به همگان بگوید ما پیروز شده و امام حسین (ع) شکست خوردند و این خانواده شکست خوردگان است اما در حقیقت این خود آنها بودند که شکست خورده بودند چنانچه بعد ها به آن اعتراف می کنند.
می توان اینگونه استباط کرد که معمولا یک سپاه شکست خورده از بازگشت به صحنه نبرد امتناع می کند اما کاروان اسرای کربلا بعد از سخنرانی های آتشین و افشاگری های حضرت زینب (س) و به اثبات رساندن حقانیت خود که یزید را مجبور کرد کاروانیان به مدینه برگرداند از سمت کربلا بازگشتند و در واقع در نخستین اربعین به زیارت امام حسین(ع) در کربلا رفتند. این در حالی است که بازگشت برای گروه شکست خورده معنا ندارد اما وقتی به صحنه نبرد برمیگردد یعنی عنوان می کند که ما پیروز میدان بودیم و سپاه ابن سعد شکست خورده است. بهترین دلیل این موضوع هم حضور کاروانیان در روز اربعین به کربلا آمدند.در واقع این کاروان دیگر کاروان اسرا نیستند بلکه کاروان سر فرازان و کاروان پیروزی است.
و این پیروزی برای امام حسین (ع) و یارانشان با حضور کاروان اسرا در روز اربعین در کربلا برای همیشه در تاریخ ثبت شد. بنابر این به نظر می رسد که کربلا در اربعین به اتمام می رسد و تمامیت کربلا در اربعین بوده است اگر اربعین اتفاق نمی افتاد شاید حرکتی که امام حسین (ع) با آن هدف والای الهی آغاز کرده بود به سرانجام خودش نمی رسید.
این حرکت و راهپیمایی عظیم امروز سبب وحدت مردم، شیعیان، مسلمانان و همه آزادگان جهان است و می توانیم بگوییم این حرکت با پای پیاده به سمت کربلا چه در داخل و چه خارج ایران و چه در عراق همه نشان دهده ماهیت وجودی و هدف امام حسین (ع) است که سبب می شود جمعیتی بدین گستردگی جمع و به یک نقطه مشرک جذب شوند و قطعا این حرکت به این شکل باعث افزایش وحدت میان همه مسلمانان می شود. به عبارتی کربلا در روز اربعین پیام وحدت مسلمانان و آزادگان به کل دنیا است.
